{"id":19,"date":"2026-06-13T09:22:19","date_gmt":"2026-06-13T07:22:19","guid":{"rendered":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/2026\/06\/13\/yapay-zeka-fikri-mulkiyet-sinirlarini-yeniden-ciziyor\/"},"modified":"2026-06-13T09:24:56","modified_gmt":"2026-06-13T07:24:56","slug":"yapay-zeka-fikri-mulkiyet-sinirlarini-yeniden-ciziyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/2026\/06\/13\/yapay-zeka-fikri-mulkiyet-sinirlarini-yeniden-ciziyor\/","title":{"rendered":"Yapay zeka, fikri m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden \u00e7iziyor"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;`html<\/p>\n<h1>Yapay zeka, fikri m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden \u00e7iziyor<\/h1>\n<p>Yapay zeka ile fikri m\u00fclkiyet hukuku aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar \u00fczerine akademik ara\u015ft\u0131rmalar, 2019\u2019dan beri \u00fcretken modellerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte h\u0131zla art\u0131yor. Bu dinamik, bu teknolojilerin yarat\u0131c\u0131 ve end\u00fcstriyel uygulamalar\u0131 derinden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan hukuki sorunlara y\u00f6nelik k\u00fcresel bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 yans\u0131t\u0131yor.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde tart\u0131\u015fmalar\u0131 domine eden \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnce ekseni bulunuyor. \u0130lki, telif hakk\u0131n\u0131 ilgilendiriyor; burada at\u0131f, \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve yapay zeka taraf\u0131ndan \u00fcretilen eserlerin kullan\u0131m\u0131 gibi konular merkezi bir yer i\u015fgal ediyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6zellikle insan yarat\u0131m\u0131n\u0131n, yapay zeka taraf\u0131ndan desteklenen veya tamamen algoritmalar taraf\u0131ndan \u00fcretilen eserlerle aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131, ayr\u0131ca m\u00fczik, g\u00f6rsel sanatlar veya yaz\u0131n gibi k\u00fclt\u00fcrel end\u00fcstriler i\u00e7in do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 inceliyor. Yapay zekan\u0131n \u00fcretken kullan\u0131m ile destekleyici kullan\u0131m aras\u0131ndaki ayr\u0131m, ortaya \u00e7\u0131kan eserlerin korunmas\u0131 hakk\u0131nda soru i\u015faretleri uyand\u0131r\u0131rken, bu sistemleri e\u011fitmek i\u00e7in korumal\u0131 verilerin kullan\u0131lmas\u0131, yarg\u0131 alanlar\u0131na g\u00f6re <em>metin ve veri madencili\u011fi<\/em> veya <em>adil kullan\u0131m<\/em> gibi hukuki istisnalar\u0131n uygulanabilirli\u011fini g\u00fcndeme getiriyor. Bu kavram, belirli hukuki ko\u015fullar alt\u0131nda, \u00f6zel ama\u00e7lar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte veri \u00e7\u0131karma ve analiz etme olana\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n<p>\u0130kinci eksen, ki\u015fisel verilerin y\u00f6netimi, gizlili\u011fin korunmas\u0131 ve kimlikle ilgili haklar\u0131 kapsayan dijital haklar\u0131 ele al\u0131yor. \u0130nsan sesini veya g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc taklit edebilen veya sim\u00fcle edebilen yapay zeka sistemleri, ki\u015fili\u011fin korunmas\u0131 ve bu \u00f6zelliklerin ticari kullan\u0131m\u0131 hakk\u0131nda sorular ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Tart\u0131\u015fmalar ayr\u0131ca, yapay zeka teknolojilerinin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7evrimi\u00e7i i\u00e7erik \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve dezenformasyonla m\u00fccadele \u00fczerindeki etkilerini, \u00f6zellikle moderasyon algoritmalar\u0131 veya \u00fcretken modeller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ele al\u0131yor. Kaybolmu\u015f veya mevcut olmayan bireyleri taklit etmek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f <em>hayalet botlar\u0131<\/em>, ki\u015fisel verilerin \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin etik ve hukuki zorluklar\u0131 \u00f6rnekliyor.<\/p>\n<p>Son olarak, patent hukuku, bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dayana\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Tart\u0131\u015fmalar, yapay zeka taraf\u0131ndan \u00fcretilen bulu\u015flar\u0131n patentlenebilirli\u011fi, yapay zekan\u0131n potansiyel mucit olarak tan\u0131nmas\u0131 ve kitle halinde \u00f6n teknik durumu \u00fcretimiyle patent sisteminin doyuma ula\u015fma riskleri \u00fczerine odaklan\u0131yor. Hukuk\u00e7ular ayr\u0131ca, yapay zekan\u0131n patent ba\u015fvuru, s\u0131n\u0131fland\u0131rma veya de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7lerini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131 analiz ederken, ihlal durumunda \u015feffafl\u0131k ve sorumluluk endi\u015felerini de g\u00fcndeme getiriyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma alan\u0131nda ABD ve Birle\u015fik Krall\u0131k, uluslararas\u0131 i\u015f birliklerinde Avrupa veya Asya\u2019daki birka\u00e7 ortakla birlikte bask\u0131n bir konuma sahip. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, k\u00fcresel G\u00fcney \u00fclkelerinden gelen katk\u0131lar, indekslenmi\u015f yay\u0131nlarda marjinal kalmaya devam ediyor; bu durum, akademik bilginin \u00fcretimi ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde yap\u0131sal e\u015fitsizlikleri yans\u0131t\u0131yor. Bu e\u015fitsizlik, bu b\u00f6lgelerde ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n olmamas\u0131n\u0131 de\u011fil, uluslararas\u0131 yay\u0131m platformlar\u0131na eri\u015fimdeki e\u015fitsizli\u011fi g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Avrupa telif hakk\u0131 direktifleri veya Amerikan k\u0131lavuzlar\u0131 gibi d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7evelerin benimsenmesine ra\u011fmen, hen\u00fcz net bir hukuki konsens\u00fcs ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. \u00d6zellikle DABUS sistemi etraf\u0131ndaki son yarg\u0131 kararlar\u0131, genellikle yapay zekan\u0131n mucit olarak tan\u0131nmas\u0131n\u0131 reddederek, patent hukuku veya telif hakk\u0131yla korunma i\u00e7in insan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n gereklili\u011fini vurgulad\u0131. Yapay zeka modellerini e\u011fitmek i\u00e7in korumal\u0131 verilerin yasaya uygun kullan\u0131m\u0131 konusundaki tart\u0131\u015fmalar, <em>adil kullan\u0131m<\/em> veya benzer istisnalar\u0131n uygulanmas\u0131 hakk\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fc\u015flerle \u00f6zellikle yo\u011fun devam ediyor.<\/p>\n<p>Teknolojik yenilik ile mevcut haklar\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131ndaki gerilim, hem akademik hem de siyasi d\u00fczeyde tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u015fekillendirmeye devam ediyor. Sorunlar, ayr\u0131ca, modelleri e\u011fitmek i\u00e7in kullan\u0131lan eserlerin sahiplerinin \u00fccretlendirilmesini ve \u00fcretken sistemler taraf\u0131ndan hak ihlallerinde sorumlulu\u011fu da kaps\u0131yor. ABD\u2019de devam eden davalar, bu uygulamalar\u0131n hukuki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 giderek ayd\u0131nlatabilir, ancak d\u00fczenleyici yan\u0131tlar h\u00e2l\u00e2 par\u00e7al\u0131 ve genellikle ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayan tavsiyelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131yor.<\/p>\n<p>&#8220;`<\/p>\n<hr>\n<h2>Sources et cr\u00e9dits<\/h2>\n<h3>\u00c9tude source<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s43545-026-01479-5\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s43545-026-01479-5<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> The state of AI and intellectual property \u2013 a thematic scientometric assessment<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> SN Social Sciences<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Gergely Ferenc Lendvai; Peter Mezei; Anett Pogacsas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;`html Yapay zeka, fikri m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden \u00e7iziyor Yapay zeka ile fikri m\u00fclkiyet hukuku aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar \u00fczerine akademik ara\u015ft\u0131rmalar, 2019\u2019dan beri \u00fcretken modellerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla birlikte h\u0131zla art\u0131yor. Bu dinamik, bu teknolojilerin yarat\u0131c\u0131 ve end\u00fcstriyel uygulamalar\u0131 derinden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan hukuki sorunlara y\u00f6nelik k\u00fcresel bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 yans\u0131t\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde tart\u0131\u015fmalar\u0131 domine eden \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnce ekseni&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/2026\/06\/13\/yapay-zeka-fikri-mulkiyet-sinirlarini-yeniden-ciziyor\/\">Okumaya devam et <span class=\"screen-reader-text\">Yapay zeka, fikri m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden \u00e7iziyor<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,4],"tags":[],"class_list":["post-19","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-adalet-hukuk","category-toplum","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions\/20"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalofartificialintelligence.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}